Dlaczego pies kuleje? Przednia łapa, tylna łapa i cicha kulawizna

Twój pies kuleje. Może to się zdarzyło nagle po spacerze, a może zauważyłeś, że od kilku dni oszczędza jedną łapę. Pierwsze, co robi większość właścicieli, to nasłuchiwanie skomlenia, a gdy go nie ma, czują ulgę i zakładają, że to nic poważnego.

To założenie jest największym błędem przy kulawiznie. Pies może odczuwać realny ból i nie wydawać żadnego dźwięku. Ten artykuł wyjaśnia, dlaczego tak jest, jak odróżnić kulawiznę, którą można obserwować w domu, od takiej, która wymaga natychmiastowej wizyty u weterynarza i co zwykle oznacza kulawizna przedniej kontra tylnej łapy.

„Pies kuleje, ale nie piszczy" — dlaczego cisza nie oznacza braku bólu

Warto to dobrze zrozumieć, bo zmienia sposób reakcji. Psy wykształciły mechanizmy pozwalające ukrywać oznaki słabości i bólu. W naturze zwierzę, które widocznie okazuje ból, staje się łatwym celem, dlatego instynkt maskowania dyskomfortu jest głęboko zakorzeniony, a psy domowe nadal go zachowują.

Do tego dochodzi rodzaj bólu. Ostry, nagły ból (nadepnięcie na szkło, uraz) może wywołać pisk. Ale ból przewlekły, rozwijający się powoli, taki jak przy artrozie czy chorobie stawów narastającej przez miesiące, zwykle znoszony jest w całkowitej ciszy. Organizm psa przyzwyczaja się do stałego dyskomfortu, a pies po prostu dostosowuje sposób poruszania się. Bez żadnego skomlenia.

Niektóre psy mają też naturalnie wyższy próg bólu lub były hodowane pod kątem stoickiego temperamentu. Pewne problemy neurologiczne powodują kulawiznę w ogóle bez odczuwania bólu w typowy sposób.

Wniosek: oceniaj kulawiznę po samej kulawiznie, a nie po tym, czy pies wydaje dźwięki. Cicha kulawizna, która się utrzymuje, zasługuje na taką samą uwagę jak głośna.

Przednia czy tylna łapa? Co mówi lokalizacja

To, której łapy dotyczy problem, znacznie zawęża listę możliwych przyczyn. Praktyczny pierwszy krok: obserwuj, jak pies powoli idzie, i patrz na jego głowę. Gdy ciężar pada na bolącą przednią łapę, pies zwykle unosi głowę do góry, żeby ją odciążyć. Przy problemach z tylną łapą często można zauważyć charakterystyczne „opadanie biodra" lub skróconym krokiem po tej stronie.

Kulawizna przedniej łapy — częste przyczyny

• Urazy łapy: przecięta opuszka, kolec, rozdarty pazur, coś utkniętego między palcami (najpierw sprawdź łapę, to najłatwiejsza do usunięcia przyczyna)
• Naciągnięcie lub naderwanie tkanek miękkich na skutek przeciążenia
• Dysplazja łokcia: wada rozwojowa stawu, częstszy u większych ras [4]
• Urazy barku lub choroba zwyrodnieniowa stawu
• U rosnących szczeniąt dużych ras: zapalenie kości (panosteitis), kulawizna, która może przechodzić z łapy na łapę

Kulawizna tylnej łapy — częste przyczyny

• Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego (CCL): psi odpowiednik zerwanego ACL, jeden z najczęstszych urazów ortopedycznych u psów [3]
• Dysplazja stawu biodrowego: wada rozwojowa bioder, zwłaszcza u owczarków niemieckich, labradorów i golden retrieverów [1]
• Zwichnięcie rzepki (luksacja): rzepka wyskakuje ze swojego miejsca; częste u małych ras
• Choroba zwyrodnieniowa stawów (artroza): główna przyczyna przewlekłej kulawizny tylnej łapy u starszych psów [2]
• Urazy łapy (tak samo jak z przodu, zawsze sprawdź łapę)

Najważniejsze przyczyny kulawizny, pogrupowane

Drobne urazy — często to właśnie one

Najczęstszą przyczyną nagłej kulawizny jest coś drobnego: naciągnięty mięsień, drobny uraz łapy, kolec między palcami, rozdarty pazur. Wiele z nich ustępuje po dniu lub dwóch odpoczynku. Zawsze najpierw sprawdź łapę, właściciele często są zaskoczeni tym, jak często cały problem to źdźbło trawy lub małe przecięcie opuszki.

Choroba stawów (ta cicha, przewlekła)

Artroza, dysplazja bioder i dysplazja łokci rozwijają się powoli, przez miesiące lub lata. To dokładnie ten rodzaj kulawizny, który nie idzie w parze ze skomleniem, pies się adaptuje. Objawy: sztywność gorsza rano lub po odpoczynku, kulawizna, która „rozchodzi się" i poprawia, gdy pies się rozrusza, niechęć do skakania czy wchodzenia po schodach, nasilenie w zimne, wilgotne dni. Najbardziej narażone są duże rasy, ale problem może dotyczyć też mniejsze psy, a nawet młodsze z predyspozycją genetyczną. [2][1]

Uraz więzadła (zerwanie CCL)

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego to jedna z najczęstszych przyczyn nagłej kulawizny tylnej łapy. Często zdarza się podczas normalnej aktywności, szybki zwrot, skok, i pies nagle nie może prawidłowo obciążyć tylnej łapy. Zwykle wymaga konsultacji weterynaryjnej i często operacji. Jeśli pies nagle zaczyna kuleć na tylną łapę po bieganiu lub gwałtownym skręcie, jest to jedna z najbardziej prawdopodobnych przyczyn. [3]

Przyczyny neurologiczne

Czasem kulawizna lub nieprawidłowy chód wcale nie wynikają z problemu łapy, lecz z kłopotów z nerwami albo kręgosłupem. Sygnały, które na to wskazują: wleczenie łapy, chodzenie po jej grzbiecie, osłabienie obu tylnych łap lub niepewny, chwiejny chód. Kulawizna neurologiczna wymaga szybkiej wizyty u weterynarza.

Infekcje i inne przyczyny

Zakażone rany, ropnie (często po ugryzieniach), choroby odkleszczowe (takie jak borelioza atakująca stawy), a w rzadkich przypadkach nowotwory kości, wszystkie mogą powodować kulawiznę. To między innymi dlatego kulawizny, która nie ustępuje, nie należy w nieskończoność przeczekiwać.

Co robić, gdy pies zaczyna kuleć

Najpierw oceń sytuację spokojnie:

• Sprawdź sygnały alarmowe — czy pies może stać? Czy łapa jest całkowicie odciążona? Czy jest obrzęk, krwawienie, deformacja lub gorąco? Czy poprzedził to upadek lub wypadek? Jeśli odpowiedź na którekolwiek z tych pytań brzmi „tak", skontaktuj się z weterynarzem jak najszybciej.
• Sprawdź łapę — delikatnie obejrzyj przestrzenie między palcami, opuszki i pazury. Kolec, przecięcie czy rozdarty pazur to najłatwiejsza do znalezienia rzecz i często cała odpowiedź.
• Delikatnie zbadaj łapę dotykiem — ostrożnie przesuń dłońmi wzdłuż każdej kończyny, porównując lewą z prawą, szukając obrzęku, gorąca lub miejsca, na które pies reaguje. Przerwij, jeśli pies wyraźnie odczuwa ból.
• Ogranicz aktywność — utrzymuj psa w spokoju i ogranicz ruch. Bez biegania, skakania, schodów i długich spacerów.

Zasada 24 godzin

Jeśli kulawizna jest łagodna, pies nadal może częściowo obciążać łapę, nie ma obrzęku ani rany, a poza kulawizną pies zachowuje się normalnie i ma apetyt, rozsądnie jest dać psu odpocząć i obserwować przez 24 godziny. Wiele drobnych naciągnięć poprawia się w tym czasie po odpoczynku. Jeśli kulawizna po dobie nie jest lepsza, nasila się lub pojawia się jakikolwiek sygnał alarmowy, idź do weterynarza.

Nie podawaj ludzkich leków przeciwbólowych. Ibuprofen (Ibuprom, Nurofen) i paracetamol (Apap) są toksyczne dla psów, nawet w małych ilościach. Nigdy nie podawaj ludzkich leków przeciwbólowych, jeśli pies potrzebuje uśmierzenia bólu, tylko weterynarz może przepisać coś bezpiecznego.

Jak zmniejszyć ryzyko kulawizny

• Utrzymuj psa przy zdrowej wadze, nadwaga jest jednym z najważniejszych czynników zwiększających ryzyko chorób stawów i artrozy
• Rozgrzewaj psa przed intensywną aktywnością, zwłaszcza psy aktywne i sportowe
• Unikaj powtarzającego się skakania o dużym obciążeniu (do i z samochodu, z mebli), zwłaszcza u szczeniąt i dużych ras
• Utrzymuj przycięte pazury, zbyt długie zmieniają sposób, w jaki pies stoi i obciąża stawy
• U szczeniąt dużych ras: odpowiedni wzrost (bez przekarmiania, kontrolowany ruch) zmniejsza ryzyko rozwojowych problemów ze stawami [4]
• Regularne kontrole u weterynarza pozwalają wykryć wczesną chorobę stawów, zanim stanie się widoczną kulawizną

Najczęstsze pytania

Pies kuleje, ale nie piszczy — czy to znaczy, że nie boli?

Nie. Psy instynktownie ukrywają ból, a ból przewlekły zwłaszcza znoszony jest w ciszy. Sam brak skomlenia niewiele mówi o tym, czy pies odczuwa ból. Oceniaj samą kulawiznę: jeśli utrzymuje się dłużej niż dobę, nasila się lub towarzyszy jej jakikolwiek sygnał alarmowy, wymaga weterynarza, niezależnie od tego, czy pies wydaje dźwięki.

Pies kuleje, ale wciąż biega i się bawi — czy to poważne?

Niekoniecznie, ale nie lekceważ tego. Psy często przezwyciężają dyskomfort, zwłaszcza gdy są podekscytowane. Pies, który kuleje, ale wciąż biega, nadal może mieć realny problem, wczesną chorobę stawów, lekkie naciągnięcie lub rozwijający się uraz. Daj psu odpocząć, obserwuj przez 24 godziny, a jeśli kulawizna się utrzymuje, idź do weterynarza, nawet jeśli pies wydaje się zadowolony.

Pies nagle nie może obciążyć tylnej łapy — co to jest?

Nagła niemożność obciążenia tylnej łapy, zwłaszcza po bieganiu lub ostrym zwrocie, to często zerwanie więzadła krzyżowego przedniego (CCL), psia wersja zerwanego ACL. Zwykle wymaga konsultacji weterynaryjnej i często operacji. Jak najszybciej idź do weterynarza. [3]

Jak długo mogę czekać z wizytą u weterynarza?

Przy łagodnej kulawiznie bez sygnałów alarmowych, gdy pies może częściowo obciążać łapę i poza tym jest w formie, rozsądnie jest dać mu odpocząć i obserwować przez 24 godziny. Jeśli po dobie nie ma poprawy, kulawizna się nasila lub pojawia się jakikolwiek sygnał alarmowy (całkowite odciążenie łapy, obrzęk, rana, deformacja, widoczne cierpienie lub poprzedził to wypadek), nie czekaj, idź do weterynarza.

Czy mogę podać psu coś na ból w domu?

Nie ludzkie leki przeciwbólowe. Ibuprofen, paracetamol i aspiryna są toksyczne dla psów. Nigdy ich nie podawaj. Najlepsza opieka domowa to odpoczynek i ograniczenie aktywności. Jeśli pies odczuwa ból, weterynarz może przepisać bezpieczny dla psów środek przeciwbólowy.

Dlaczego pies kuleje rano, a w ciągu dnia mu się poprawia?

Kulawizna najsilniejsza po odpoczynku, która ustępuje wraz z ruchem, to klasyczny objaw artrozy lub choroby stawów. Bywa też gorsza w zimne, wilgotne dni. Ten wzorzec u starszego psa silnie wskazuje na chorobę zwyrodnieniową stawów i jest wart wizyty u weterynarza, da się to dobrze kontrolować, zwłaszcza gdy zostanie wykryte wcześnie. [2]